* سيّد علىّ بن محمّد بن أسد الله امامى اصفهانى ، معروف به مترجم ، متوفّاى حدود 1130 ه . ق ، وى كتابهايى را به فارسى ترجمه كرده است ، از آن جمله : خصال ، كمال الدّين و تمام النعمة ، عيون أخبار الرّضا ( ع ) ، امالى صدوق ، مهج الدّعوات ، مصباح المتهجّد ، مصباح كفعمى ( كه مجموعا به هشت بهشت معروف است ) ( 1 ) ، ترجمهء شفاء ابن سينا ، و ترجمهء شرح اشارات خواجه نصير الدّين طوسى . * سيد احمد بن محمّد حسينى اردكانى يزدى ، از علماى سدهء سيزدهم ، وى علاوه بر تأليف كتابهايى مانند فضائل الشيعه ، شجرة الأولياء و سرور المؤمنين في احوال امير المؤمنين ( ع ) ، كتابهايى را نيز به فارسى ترجمه كرده است ، از آن جمله : ترجمهء عيون اخبار الرّضا ( ع ) ، ترجمهء ارشاد شيخ مفيد ، ترجمهء بحار الانوار ( بخشهاى احوال امام جواد و امام هادى و امام عسكرى عليهم السلام ) ( 2 ) ، ترجمهء كمال الدّين و تمام النّعمة ، ترجمهء عوالم العلوم ( شامل بخشهاى : 1 - احوال حضرت زهرا ( 3 ) ( ع ) 2 - احوال حضرت مجتبى ( ع ) 3 - احوال حضرت سجّاد ( ع ) 4 - احوال حضرت باقر ( ع ) 5 - احوال حضرت صادق ( ع ) ، كه تاريخ فراغت از آن شعبان 1238 بوده است ) ( 4 ) . * شيخ محمّد تقى معروف به آقا نجفى اصفهانى متوفّاى 1332 ه . ق ، وى علاوه بر تأليف كتابهايى ، آثارى را به فارسى ترجمه كرده است ، از آن جمله : ترجمهء توحيد صدوق ، ترجمهء ثواب الأعمال ، ترجمهء عقاب الأعمال ، كاشف النقاب ( ترجمهء عيون اخبار الرّضا « ع » ) ، ترجمهء السماء و العالم ( جلد چهاردهم بحار الانوار ) ، و ترجمهء الألفيّة و النفليّة ( 5 ) . و بالاخره ، پس از انقلاب شكوهمند اسلامى به رهبرى حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى ، و تحوّل شگرفى كه در مسائل فرهنگى ايجاد شد ، حركتى شايسته در خصوص ترجمهء آثار و متون عربى به فارسى و بالعكس شروع شده ، كه در خور بحث و بررسى جداگانه‌اى است . البتّه در بنياد پژوهشهاى اسلامى ، در بارهء :

--> ( 1 ) الذريعه : 4 / 121 . ( 2 ) جلد 50 از چاپ جديد بحار الانوار . ( 3 ) جلد 6 از چاپ جديد عوالم العلوم . ( 4 ) نجوم السماء : 1 / 418 و جامع جعفرى ، به نقل از نسخه هاى خطى : دفتر ششم ص 328 - 332 و الذريعه : 12 / 177 . ( 5 ) الذريعه : 4 / 81 ، 91 ، 93 ، 107 ، 116 و الذريعه : 17 / 240 .